Społeczny podział pracy uwidaczniał się tylko w większych miastach. Duże znaczenie w tym okresie nadal miało rzemiosło wiejskie, w miastach natomiast nadal uprawiano ziemie (ogrody poza murami). Ostatecznie rzemiosło i handel stanowiło główne źródło utrzymania mieszkańców miast. W dużych ośrodkach powstawała wąska specjalizacja zawodowe. Produkcja odbywała się w warsztacie mistrza, który jednocześnie był właścicielem lokalu, narzędzi, materiału. Jego pracownikami byli czeladnicy, uczniowie oraz robotnicy najemni. Mistrzostwo zdobywało się po latach nauki. Cech rzemieślniczy obejmował rzemieślników produkujących ten sam wyrób. Jego początki sięgają XI w. Pełnoprawnymi członkami cechu byli mistrzowie. Celem powołania cechów była obrona mistrzów a z czasem strzeżenie monopolu na produkcję. Cechy posiadały swoje własne statuty, regulujące wiele zasad dotyczących produkcji i kontroli. Z czasem działania cechy spowodowały marazm w produkcji. We władzach miast zasiadali kupcy. Coraz większe aspiracje elit cechowych były zarzewiem konfliktów i rebelii, do których dochodziło w późnym okresie średniowiecza.