Na terenach Polski czynnikiem miastotwórczym był także handel. Szlak handlowy biegł od Kijowa, przez Przemyśl i Kraków aż do Pragi, natomiast szlak bałtycki łączył się z nim przez Wisłę i Bug. Głównym towarem byli niewolnicy i futra. Istniała dość gęsta sieć osad targowych, które organizowały wymianę lokalną. Od XIII w. coraz liczniej napływali osadnicy niemieccy. Osadnicy ci początkowo byli wyłączeni spod praw miejskich a ich liczba ciągle wzrastała. W dużych miastach nie było jednolitej organizacji prawnej. Zmieniło się to po otrzymaniu praw lokacyjnych. W połowie XIII Kraków, Poznań i Wrocław otrzymały prawa lokacyjne, wzorowane na prawie magdeburskim. Lokacja zmieniła układ przestrzenny: w centrum znajdował się rynek. Tu znajdował się ratusz i stragany handlowe. Lokacja przyspieszyła powstanie samorządu. Dominującą rolę w dużych miastach mieli Niemcy: kupcy i rzemieślnicy, a z czasem także Żydzi. Mieli oni przywilej udzielania pożyczek pod zastaw ziemi, co spowodowało, ze w szybkim tempie stali się właścicielami ziemi w miastach i na wsi.